‎اعتقادات و باورهاى فرهنگى در تقابل و تعامل با اصول و مبانى جهانى حقوق بشر

‎اعتقادات و باورهاى فرهنگى در تقابل و تعامل با اصول و مبانى جهانى حقوق بشر
آزاد مراديان
٩ اوت Radio_Bahaei_0813٢٠١٣

انسان آزاد زاده شده است و آزاد هم بايد زندگى كند. اين موضوع سرمنشا بسيارى از تلاشهايى است كه بشر امروزى براى دفاع از حق آزادگى خود به انجام رسانده است.
به باور من منشور جهانى حقوق بشر تبلور آرزو و خواست همه انسانهائي است كه به دور از چهار چوبهاى ايدئولوژيك ، دينى ، طبقاتى و نژادى به  مقوله حقوق بشر به عنوان يك نياز سرشتى و طبيعى انسان مى نگرند كه در واقع همان كرامت انسانى انسان است.
تلاش انسان براى رسيدن به كرامت انسانى خود در اين چند هزار سالى كه از عمر انسان بر اين زمين خاكى مى گذرد منجر به آن شده است كه انسان براى رسيدن به آزادى به خلق ايده ، آئين، و دفاع از تعلقات نژادى و قومى خود بپردازد. هر چند كه اين تلاش به خلق ميليونها اثر ادبى، فلسفى، سياسى و دينى منجر شده است، با اينحال و در عين تاسف هم نه تنها به آزادى انسان نيانجاميده است بلكه خود موجب به قيد و انقياد در آمدن آزادى هم گرديده است.

منشور جهانى حقوق بشر اين امكان را به ما داده است كه در عين يك نگاه روانشناختانه به انسان ، به او به عنوان يك موجود اجتماعى در درون جوامعى بزرگتر نظر بيفكنيم. در همين حال حق فرد در درون خانواده، در درون اجتماع، و حق افراد و جامعه در برابر همديگر را كه خود مستلزم قوانين و تعهداتى مى شود كه فرد نسبت به همديگر و نسبت به ديگران را دارد را هم تعيين كند.
عليرغم نكات كامل و فراگير مبانى حقوق بشرى، به دلايل خاصى كه ريشه در همان چهارچوبهاى  ايدئولوژيك، طبقاتى، دينى و نژادى دارد كه در اكثر موارد در شكل حكومتى و اجرائى آن به ديكتاتورى و يا تسلط گروهى از انسانها بر انسانهاى ديگر منجر مى شود، نهايتا منجر به گسترش يك بافت فرهنگى در جامعه مي گردد كه نگاه اين سيستم فرهنگى به مقوله حقوق بشر، نگاهى بسته و محدود فكرى و ايدئو لوژيك خواهد بود.
به عنوان مثال نگاهى كه مبانى حقوق بشر را زائيده تفكر غربيها مي داند ، شرق را ملزم به اجراى آن نمي داند، يا حقوق بشر اسلامى را جايگزين آن مي كند، و يا بخشهائى از آن را قابل اجرا و بخشهائى را مغاير منافع ملى، نژادى و يا طبقاتى خود مي داند
به مدت بيش از نيم قرن نگاه غرب به مقوله حقوق بشر از فيلتر اولويت دادن به آزاديهاى فردى مي گذشت و بحث عدالت اجتماعى و رفاه عمومى و امنيت شغلى ، بهداشت و مسكن و نان در گير ودار سيستم سرمايه دارى و بازار آزاد مورد  بى توجهى قرار مي گرفت و در مقابل هم در كشورهاى بلوك شرق در زير لواى ايجاد يك جامعه بى طبقه و عدالت اجتماعى ، حق آزادى هاى فردى، آزادى بيان و انديشه و آزادى دين و اعتقادات مذهبى پايمال مي شد. در كشورهاى جهان سوم و كشورهاى به اصصلاح عقب نگه داشته شده هم اساسا بحث از مبانى حقوق بشر در ميان نبوده است و اگر مفادى آز آن به اجرا در ميامده به مثابه هديه اى تلقى مى شد كه از سوى حاكم و حاكمان وقت و در سايه لطف آنان به ساكنان آن كشور و سرزمين داده مى شده است.

بى شك هدف نهائى و غائى انسان از اين همه تلاش اجتماعى و مدنى در جامعه چيزى نيست جز ايجاد عدالت و نهادينه كردن آزادى در جامعه و براى همه افراد جامعه. حال چرا ما بعد از حضور حداقل ٣٠٠٠ سال از تمدن مدون بشرى به آن نهايتى كه مي خواهيم برسيم نرسيده ايم، ريشه را بايد در عدم وجود يك استاندارد و پرنسيب فرهنگى و آموزشى در جوامع بشرى دانست كه در حضور خداوندگاران زر و زور و سرمايه تلاش انسان براى حقوق بشر به جنگ و قتل و عام و كشتار و حتى نابودى تمدنهاى بشرى انجاميده است.

هنگاميكه به بحث در مورد فرهنگ به عنوان يكى از مولفه هاى زندگى انسانها مي پردازيم، در عين اينكه ما يك سر فصل و يا يك غالبيت را به اين مقوله مى دهم در همين حال هم و در درون اين مقوله به طبعات آن كه گاه آنرا خورده فرهنگها هم گفته مى شود بايد توجه كرد. فرهنگ چه به صورت عام و چه به صورت خاص مجموعه اى از باورها، ارزشها، نگرشها و رويكردهاى ما به مسايل متنابه زندگى بشرى است. فرهنگ يك مقوله كهنه ، پايا و با ثبات است كه ريشه در گذشته هاى دور دارد، در زندگى اكنون ما اثر گذار و بر زندگى آيندگان هم موثر خواهد بود. فرهنگ داراى مولفه هاى اطلاعاتى، احساسى و رفتارى است كه هر كدام از آنها به صورت مجزا و يا در يك قلب كلى در سيستم روانى و ادراكى فرد وارد شده و بصورت يك فيلتر تاثير گذار بر رفتارها و احساسات ما تاثير مي گذارد به همين دليل گسترش يك مقوله فرهنگى تابع استدلات علمى نيست و به همين دليل تاثير گذارى آن در ميان توده هاى وسيعترى از مردم امرى دور از ذهن نيست.

اگر مبانى حقوق بشر را يك اصل جهانشمول بدانيم بايد در راه آموزش و گسترش آن تلاش كنيم. با اينحال آموزش حقوق بشر تنها از طريق تزريق آگاهى امكان پذير نيست، تغير رفتار فرهنگى نياز به تغيير نگرش فرهنگى دارد كه بخشى از آن اطلاعات و آگاهى است و بخش ديگر آن در بعد عاطفى و هيجانى آن است كه عمدتا ريشه در باورها، و نگرشهاى ما دارد. اين كار نه در حيطه فردى كه قطعا بى نتيجه هم نيست، بلكه بايد در يك حيطه وسيعتر و بوسيله دولتها و حكومتها كه قوانين و روابط بين فردى و وظيفه فرد نسبت به جامعه را تعيين و تببين مي كنند شكل گيرد.

تغيير نگرش مردم در بعد فرهنگى در خصوص پذيرش مفاد جهانشمول حقوق بشر به عنوان يك اصل لاينفك زندگى بشرى ، هم از نظر آزاديهاى فردى و هم از نظراحترام به برابرى و عدالت اجتماعى بايد از درون خانواده شروع و سپس به مدرسه و نهادهاى ديگر جامعه مدنى كشيده شود. بى شك شخصيت روانى كودك، افكار باورها و عقايد وى كه در درون خانواده شكل گرفته است و طرحواره هاى اوليه و كليشه هاى ذهنى كه از درون خانه و خانواده آغاز شده است نهايتا در درون مدرسه و در برخورد با همسالان خود كامل مي شود.

اعتقاد به حقوق برابر ميان زن و مرد، احترام و اعتقاد به آزادى انديشه، آزادى بيان، آزادى مذهب، حق تعيين سرنوشت و ديگر اصول جهانشمول حقوق بشر بايد بخشى از متون درسى ، آموزشى و تعليم و تربيت قرار گيرد و بصورت سيستماتيك آموزش آن مورد ارزيابى و امتحان قرار گيرد. آموزش زبان مادرى، در كنار زبان رسمى يك منطقه بايد از همان روزهاى اوليه آموزش مدرسه آغاز شود و همراه و همزمان با آموزش زبان مادرى بخشى از فرهنگ، تاريخ و جغرافياى غنى سرزمين مادرى مورد توجه قرار گيرد و به مانند همه متون ديگر با دقت مورد ارزيابى قرار گيرد. بدون آموزش سيستماتيك مفاد جهانى حقوق بشراز دوران كودكى به كودك انسانى، بدون برنامه ريزى مدون رسانه اى و سيستمهاى ارتباطى فرهنگى از راديو و تلويزيون و روزنامه ها تا شبكه هاى اجتماعى ارتباطات تغيير نگرش مردم امكان پذير نخواهد بود. همانطور كه ذكر گرديد آموزش حقوق بشر و سوق دادن فرهنگ و رفتار جمعى در اين مسير نيازمند به قوانين و برنامه ريزيهاى كلان دارد كه از عهده يك فرد و يك گروه خارج است و به وظيفه دولتها تبديل گشته است.

Posted on August 10, 2013, in Farsi, Video/ Audio. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: