Blog Archives

هەلەو واشنتن: د. ئازاد مۆرادیان لە بارەی کۆنگرەی کۆمارییەکان وبەراووردکردنی بەرنامە وشێوەی بەڕێوەبردنی لەگەڵ کۆنگرەی دیموکراتەکان بۆ دەنگی ئەمەریکا

هه‌ڵبژاردنه‌کانی ئه‌مه‌ریکا

حه یده ر که ریم

پارتی کۆماری کۆنگرەی نیشتمانی خۆی ڕۆژی دووشەممە لە 24ی ئەم مانگە لە شاری شارلۆتی ویلایەتی کارۆلاینای باکور دەستپـێکرد وچوار ڕۆژی خایاند. لە ڕۆژی کۆتایی کۆنگرەکە ڕەخنەی توند لە بەرنامەکانی جۆو بایدنی کاندیدی دیموکراتەکان گریرا، بەڵام بەپێی شارەزایان کۆمارییەکان لە کۆنگرەکەیاندا زیاتر سەنگییان خستەسەر باسکردنی سەرۆک دۆناڵد ترامپ ولە ڕۆژی یەکەمی کۆنگرەکەدا پشتیوانی خۆیان بۆ سەرۆک ترامپ ومایک پـێنسی جێگری دووپاتکردەوە بۆ خولێکی دیکەی سەرۆکایەتی ئەمەریکا. دوواترێ کۆنگرەکە لە واشنتن لە کۆشکی سپی بەڕێوەچوو. ئەلبەتە بەکارهێنانی کۆشکی سپی بۆ سازدانی کۆنگرەی هەرکام لە پارتییەکان ڕووداوێکی بێ پێشینەیە لە مێژووی ئەمەریکادا کە بەدڵنیای مشت ومڕی بەدووادادێت لەسەر شێوەی بەکارهێنانەکەی.

د.مورادیان: خۆپیشاندانەکان دژی نەژادپەرستی بێگومان کاریگەرییان لەسەر هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی دەبێت

لەهەفتەی ڕابردووش دیموکراتەکان کۆنگرەی نیشتمانی خۆیان سازدا وجۆو بایدنیان کاندیدکرد وسیناتۆر کامڵا هێرسیش وەک جێگری بایدن بۆ پێشەبڕکێی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمەریکا لە بەڕامبەر سەرۆک ترامپ وجێگرەکەی مایک پێنس کە لە 3ی مانگی 11ی 2020 سازدەدرێت.

د. ئازاد مۆرادیان لە بارەی کۆنگرەی کۆمارییەکان وبەراووردکردنی بەرنامە وشێوەی بەڕێوەبردنی لەگەڵ کۆنگرەی دیموکراتەکان بۆ دەنگی ئەمەریکا دووا. سەبارەت بە سازدانی سێ ڕۆژی کۆنگرەی کۆمارییەکان لە کۆشکی سپی گوتی بەکارهێنانی کۆشکی سپی بۆ کۆنگرەی هەرپارتییەک بە پێچەوانەی ‌(هاچ ئاکتە) واتە بە پێچەوانەی قانوونی ئەمەریکایە. ئەوەی سەرۆک دۆناڵد ترامپ کردی کارێکی بێ پێشینەبوو ومشتومڕ سازدەکات. حەیدەر کەریم لەدەنگی ئەمەریکا لەبەرنامەی هەلەو واشنتن ئەم بابەتە لەگەڵ د. ئازاد مۆرادیان، بەرپرسی کۆمیتەی کوردەکانی نیشتەجێی ئەمەریکا بۆ دیموکراسی ومافەکانی مرۆڤ بنکە لە شاری لۆس ئە نجلیسی ویلایەتی کالیفۆرنیا دووبارە تاوتوێ دەکەین.

سه رچاوه

https://www.dengiamerika.com/a/5562360.html

https://av.voanews.com/clips/VKR/2020/08/28/79351f3b-b80f-4c76-90bd-f69ee93c2f1b.mp3?download=1

دکتۆر ئازاد مورادیان : ئەوە مەزنترین قەیرانیە لە ماوەی سەد ساڵی رابوردوودا لە جیهان

دکتۆر ئازاد مورادیان : ئەوە مەزنترین قەیرانیە لە ماوەی سەد ساڵی رابوردوودا لە جیهان

هه‌رێمه‌ کوردیـیه‌کان – گفتوگۆکان


Dr. Azad Moradian
Dr. Azad Moradian

ڤیروسی کورۆنا هەر کە لە چینەوە دەستیپێکرد بەرەو سەرانسەری جیهان تەشەنەی سەند و ئەمرۆ نزیکەی ٢٧ وڵات تووشی ئەو پەتایە بوونە. دیارە ڤیرۆسی کۆرۆنا هەر تەنگەژەیەکی تەندرووستی نییە بەڵکو تەنگەژەی ئابوریشی لێکەوتووەتەوە و شیانی هەیە تەنگەژەی رامیاریش بە دووادا بێت، بەڵام تا چەند شیانی هەیە ئەم پەتایە لەسەر باری رەوانی و دەروونی مرۆڤەکان درووست بکات؟

دکتۆر ئازاد مورادیان لە هەڤپەڤینێکدا لەگەڵ بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا دەڵێت “ ئەو قەیران و مەترسیەی کە زۆربەی وڵاتانی جیهانی گرتوەتەوە، مەزنترین قەیرانیە لە ماوەی ١٠٠ ساڵی رابوردوودا لە جیهان لە بارەی تەندرووستی، ئابوری، کۆمەڵایەتی و سیاسی وە لە هەموو رووێکەوە خەڵکی گرتوەتەوە و هەر کام لەم قەیرانانە کاریگەری لەسەر ئەوەی تر هەیە “.

John Hopkins University map coronavirus
John Hopkins University map coronavirus

دکتۆر ئازاد هەر وەها دەڵێت “ کاتێک ئێمە باس لە تاکە کەسی دەکەین ، ئەوەندە جیاوازی لە تاکە کەسیدا هەیە کە ناتوانین هەموو ئەو شێوازەی کە خەڵک هەڵس و کەوت دەکا لە بەرامبەر قەیرانێکدا یان لە بەرامبەر کارەساتێکدا بە یەک شێواز چاوی لێبکەین، تاکەکان لە بەرامبەر ناکۆکیەکان و ئەو کارەساتانە شێوازێکی دەروونی، روحی یان رەوانی جیاواز نیشان ئەدەن، بەڵام دەبێ ئاماژە بەوە بکەم هەر کەسێک بە هۆێ ئەزمۆنێک کە هەیەتی، بە هۆێ تەمەنێک کە هەیەتی وە بە هۆێ زانیاریەک کە هەیەتی بۆچوونێکی جیاوازی دەبێت لەسەر ئەو بابەتە”.

دکتۆر ئازاد دەشڵێت “ ئەو ترسە، ئەو نگرانیە وەئەو دڵە راوکیە کە تووشی هەموو بوە، سیستمی مرۆڤ، سیستمی تاکە کەسی وا دانراوە، تا کاتێکە بیر لەوە نەکاتەوە ژیانی لە مەترسیدایە تووشی دڵهورە و دڵە راوکی نابێت وە ئەم دڵهورە ودڵەڕاوکیە وەکو نیشانەیەکی سەرەتایی وایە بۆ ئەوەی ئەو تاکە کەسیە بکەوێتە هەوڵ و خۆێ بتوانێت لەو مەترسی و لەو کارەساتە خۆێ بپارێزێت

Source: https://www.dengiamerika.com/a/5333939.html

ناوەندەکانی چاکسازی تاچەند توانیویانە کەسی تاوانبار وبەندکراو بگۆڕى

ناوەندەکانی چاکسازی تاچەند توانیویانە کەسی تاوانبار وبەندکراو بگۆڕى

د. ئازاد مۆرادیان، ده روونناس

Azad Moradian_Photo_2019٢٣ى نۆۆێمبری ٢٠١٨

بێ گۆمان شێۆازى هه ڵسۆكه ۆت له گه ڵ بند كراو وتاوانبار كاریگه رى به رچاوى ده بیت له سه ر گۆرانكارى له ره فتار وكرده وه ى كه سى تاوانباردا. ئه مه ش به پشت به ستن به یاسا وسیستمى داد وشێۆازى كار وئیشى ناوه نده كانى چاكسازى ده گه ڕیته وه.

زۆربه ى لێكولینه وه كان سه باره ت به چۆنیه تى هه ڵسو كه وت له گه ڵ بند كراوه كان دا ده گریته وه بۆ سه رچاوه ڕۆژ هه ڵاتیه كان كه له مێژه له سه ر ئه م ناكۆكیانه له كۆمه ڵگه دا كار وئیشى به رده وامى ئاكادیمیان كردووه وهه روه ها له مودیل یان سیستمیكى بنه ره تى كه ڵك وه ر ده گرن.

ڕوانگه ى سیستمى ڕۆژ هه ڵاتى به تاوان وتاوانبار له سه ر دو بنه ماى كۆمه ڵایه تى دامه زراوه كه تاكه كه س وكۆ مه ڵگه ده بیت یارمه تى ده رى یه ك بن له ژیان دا.

 ئه گه ر ئه ندامێكى كۆ مه ڵگه ڕێگاى هه ڵه ۆ دژایه تى له گه ڵ كۆ مه ڵگه ی گه رته پێش ئه ركى كۆ مه ڵگه وناوه نده حكومه ت ئه وه یه كه به هه مو چه شنێك یارمه تى تاوانباره كه بد ه ن كه بگڕێته وه نێۆ باۆه شى كۆ مه ڵگه که.

زۆربه ى سه رچاوه زانستیه كان ئاماژه به ۆی ده كه ن كه تاۆان و تاوانبار هه ڵقۆڵاوى كۆ مه ڵگه ن و كۆ مه ڵگه ى ته ندرۆست ده تۆانیت كه مترین ڕێژه ى تاۆان و تاۆانبارى تێدا بیت.

زۆربه ى ڕه ۆانناسه كان باۆه رى ته واویان به گۆرانكارى له ره فتار ۆ كرده وه ى تاكه كه سى دا هه یه. هه رچ ن به ڕیژه یه كى كه م له تاوانباران هه ن كه له بارى سایكالۆژیه وه وه ك تاكه كه سى دژ به یاسا ودژ به هه ڵسو كه وتى كۆ مه ڵایه تى پێناسه كراوه ن وگۆڕانكارى له هه ڵسه وكه وتیان دا كارێكى درێژخایه نى ده وێت وبه داخه وه زۆر سه ركه وتوش نابیت.

هه روه ها كه ئاماژه م پێ كرد ڕۆانگه ى سیستمی، كاربه ده ستانى حكومى ودادی ۆڵاتانى ڕۆژ ئاۆایی هان ده دات كه هه مو چه شنه كه ره سه یك به كار به هێنێن بۆ گه ڕانه وه ى تاوانبار بۆ كۆ مه ڵگه، چه له كاتێك كه تاۆان بارله زیندان دایه، چ ئه ۆكاته ی كه ئازاد كراوه وبه دواى كار و ئیش داده گڕیت و ده بیت كۆ مه ڵگه بۆ ۆه رگه رتن و ڕاگرتنى ئه وكۆتایی نه كات.

ۆه ك نه مونه پێم باشه بڕیك زانیارى له سه ر سیستمى زیندان وناوه نده كانى چاكسازى له ژیانى تاۆانباران له وه ڵاته یكگرتووه كانى ئه مریكادا بده م.

له ٤٠ ساڵى ڕابۆردودا له وه ڵاته یكگرتووه كانى ئه مریكا بیر وڕاى تاۆان و موجازاتی تاۆانبار جێگاى خۆى داوه ته چاكسازى و ڕاهێنان و گۆرانكارى له ڕه فتارى تاۆان بار دا.

ئه م سیستمه سێ گروپى به رپرسی له خۆ گرتووه، یكم، ئه وگرۆپه ى كه زیندانى له نیو زیندانه كان دا ده پارێزن ۆ چاۆ دێریان ده كه ن، ۆه ك زیندانبان و پولیسی زیندان، دوهه م ئه ۆ كه سانه ى كه كارى ڕۆژانه ی زیندانى به جى دێنن، سێهه م ئه و گرۆپه ى كه بریه تین له ڕه وانناس، ۆ مه ده د كاری كۆ مه ڵایه تى یان سۆشیاڵ ۆرك، ڕاوێژكارى كارۆباى كۆڵتورى و كۆمه ڵایه تى، مامۆستا وپسپۆرى كار ۆ ئیش و هه روه ها پسپۆڕی ئایینى و مه زه بی كه هه موى ئه مانه ئه ركی ڕاهێنان و بارهێنانى تاكى زیندانى وه ئه ستو ده گرن. بیرۆكه ی سه ره كى ئه مه یه كه تاكى زیندانى له ژیانى ئاسایی خویدا مه ۆداى فێر بونى چۆنیه تى هه ڵسۆ كه ۆتى له ده ره ۆه ى زیندان دا نه بۆۆه وده بیت تا ئه ۆ كاته ی له به ند ۆ زیندان د ایه یارمه تى بدرێت تا به ئاستى تاكه كه سێكى باش وبه كه ڵك بۆ كۆمه ڵگه به رز ببێته وه.private-prisons

سیستمى چاكسازى له وه ڵاتانى ڕۆژئاوایی دا هه روه ها كاتێكى گۆنجاۆ ومه ۆدایكى دابین كراۆ بۆ چاۆدێرى تاۆان بارى ئازاد كراۆ داده نێت ۆه به پێ زه روفى تاوان باره كه زه مانى چاۆدێریه كه ش دابین ده كریت. ئه م چاۆ دێرانه یارمه تى ده رى تاۆان باره ئازاد كراوه كه ده ده ن كه له ئه زمونه كانى زیندان وهه مو ئه ۆ زانیاریانه ى كه له کاتى زیندان دا فێری بووه بۆ گه ڕانه وه به كۆ مه ڵگه كه ڵك وه رگرێت.

به شى سێ هه مى ئه م سیستمه؛ فه راهه م كردنى ئه ۆ شه رایه ته له نێۆ كۆ مه ڵگه دایه كه به تاۆانبار یارمه تى بدات تا وه ك ئه ندامێك بگه ڕیته وه نێۆ كۆمه ڵگه، كار ۆ ئیش پیدا كات وهه ر كۆسپ وچه ڵه مه یكى یاسایایی و كۆڵتورى و كۆمه ڵایه تى كه ڕێگه ر بێت له سه ر ڕێگاى تاۆانبارى ئازاد كراۆ ۆه لابنێت.

 تاكه كه سى كاتێك به تاۆان بار ده ناسرێی كه له لایه ن سیستمى داد وله ژێر چاۆدێرى دادوه ر یان قازى مۆحاكیمه كرا بێت وبه پێۆانه ى تاۆانه كه ى كاتى زیندانى بۆ دابێن كرا بێت. زۆر جار، قازى یان دادوه رى مه حكه مه بڕیار ده دات كه تاۆان بار له ده ره وه ى زێندان له ژێر چاۆدێرى دا بیت، كارۆ ئیشى خۆبه خشانه بكات وهاو كات له كۆرس وۆركشاپی تایبه ت بۆ ماوه یه كى دیارى كراۆ مۆجازات ده كرێت.

هه ر وه ها كه له سه ره وه ئاماژه م پێ كرد وه ڵاته یكگرتووه كانى ئه مریكا زۆرترین ڕێژه ی زیندانى هه یه. به پێ ڕێژه ى ڕیكخراوى ئامارى ئه مریكا، له ساڵى ٢٠١٧ ى زایینى دا پتر له ٢ میلیون وسێ سه د هه زار كه س له زیندانه كانى ئه مریكادابووه ن.

 پتر له ٦هه زار زیندان له ئاستى ویلایه ته كان وله ئاستى ده وڵه تى فیدراڵ دا ئه م ٢ میلیون زیندانى له خۆدا حه شار داۆه.

 وه ڵاته یكگرتووه كانى ئه مریكا له ئاستى ڕێژه ی زیندانه وه یكم وه ڵاته له جیهان دا. ۆه هه ر ۆه ها یك له چۆارى هه مو زیندانیه كانى جیهان له ئه مریكا دان . خه رج وهه زیینه ى ئه م زیندانانه له ساڵ دا پتر له ٨٠ بیلییون دۆلار دایه

له بڕێك له ویلایه ته كان دا به پى ئامارى فه رمى له هه ر سه د كه س یه كیان له زینداندان. پتر له ٤٦ له سه دى ئه م زیندانیانه به هۆى كڕین ۆ فرۆشى ماده هۆش به ره كان له زیندان دان.

له سه ددا ٧ ۆ نیۆ به هۆى ژیانى نا یاسایی ۆ مۆهاجیره تى نا یاسایی وه بۆ ئه مریكا وكه متر له ٤ له سه دى تاوانباران به هۆی قه تڵ وكۆشتن و ئه زیه ت ۆ ئازار كه سانى كه بووه.

سیستمى چاكسازی وبارهینانى زیندانى وتاوان بار له وه ڵاته یكگرتووه كانى ئه مریكا له ده ساڵى ڕابوردو دا له دو لایه نه وه هه ۆڵى داوه كه له ڕیژه ی زیندانی كه م كاته وه، یكم به گۆرانكارى له یاساى ماده هۆش به ره كان، دوهه م به گۆڕانكارى له یاساى مۆهاجیره ت و پنابه رى. به ئازاد كردن ویاسایی كردنى كڕین و فرۆشتنى ماریجوانا(حه شیش) به ڕیژه یه كى به رچاۆ له تاۆانبارانى ئه م بۆۆاره ى كه م كراوه تو.

هه ر چ ن هه مۆ لێكو ڵینه وه كان له سه ر كارامه بوون وبه نێرخ بوونى سیستمى چاكسازى ئه مریكا پێ یان داناوه، بڵام به پێ ئامارى ڕێكخراوى ئامارى ده وڵه تى ئه مریكا ته نیا ٢٣ له سه دى تاۆانباره ئازاد كراوه كان پاش ئازاد بون له زیندان، ژیانى ئاسایی خۆیان ده س پى كردووه تو وسه ركه وتو بوون، هه ر له ۆ كاته ش دا ٧٧ له سه دى ئازاد كراوه كان له ماوه ى ٥ ساڵ دا بۆ جارێك یان چه ن جارى كه زیندان كراوه ن.

ئه مه ش ئه ۆ ڕاستییه ده سه لمێنێت كه كار ۆ ئیشى پسپۆر ومۆشاویرى كۆمه ڵایه تى وده رۆنناس وپۆلیسى چاۆدیر به س به شێك له هۆكاره کانى نه خۆشی و ناكۆكى تاۆان بار ده رمان ده كات ۆ كۆ مه ڵگه ۆ ئه ندامانى كۆ مه ڵگه و ناعه‌ داڵه تى ئابورى و فه‌ قیرى و نه دارى له بازنه ى ئه ۆ چاكسازیانه دا نیه.us-v-norway

له بۆراى هه ڵسه نگاندنى ومۆقایسه ی سیستمى چاكسازى زیندان وزیندانى له ئه مریكا وه ڵاتانى ئۆروپى دا زۆربه ى لێ كۆڵینه وه كان ئاماژه به سه ركه ۆ تویی سیستمى ئۆروپى ده كه ن. هه رچ ن هه ر دۆ سیستم ده ڵین كه زیندانى ده بیت له كاتى زیندان بونی دا بۆ ژیانى پاش ئازاد بوون له زیندان ئاماده بكرێت وكه ره سه ى كارامه ى زانیارى وده روونناسى و كۆ مه ڵایه تى پێ بدریت، بڵام سیستمى ئۆروپى ده ڵیت كه ئیشی چاكسازى تا كاتێك كه ئازاد كراۆ سه ركه وتۆ و سه ربه خۆ نه بیت ده وامى ده بێت. ئه مه ش به ۆ مانایه كه به رپه رسانى كۆمه ڵگه وناوه نده كۆ مه ڵگایه كان وبه مانایه ك ئه ندامانى دیترى كۆ مه ڵگه به به رپرس ده زانێت بۆ چاکسازى له ژیانى تاکى ئازاد کراۆ له زیندانه وه.

له وه ڵاتانى ئۆروپى دا به پێچه ۆانه ى وه ڵاته یکگرتووه کانى ئه مریكا زه مان وكاتى زیندان بۆ زۆربه ى تاۆانه كان كه متره، وپێیان وایه كه درێژ كردنه وه ی مه ۆداى زیندان له تاسیراتى به رنامه ى چاكسازى وگۆڕانكارى له سه ر كه سایه تى تاۆانبار كه م ده كاته وه. هه ر به م هۆیه زور به ى ئه ۆ كار وئیشانه ى كه له ئه مریكا وه ك تاوانى گه ۆره چاوى لى ده كه ن له وڵاتانى ئۆروپى به تاۆانى بچۆك ده ناسرێن.

سیستمى چاكسازى له وڵاتانی ئۆروپی نه زیكى زۆرترى به سیستمى چاكسازى میتۆد یا ڕه وه شتى ئیداره ى زیندان به شێۆازى ماڤى مرۆڤ هه یه، كه ده ڵێت جارنامه ى ماڤى مرۆڤ سه رچاوه ى هه ڵسۆ كه ۆت له گه ڵ زیندانى دایه.

له دۆ وه ڵاتى ئۆروپى ئاڵمان وهۆ له ند دا كه كارى لێ كۆلینه وه ى سیستمى چاكسازیان كردووه، بڕیاریان داوه كه خۆیان به ئیستاندارد یان سیستمى هه ڵسه نگاندنى ماڤى مرۆڤى نه زیك ده كه نه وه، ۆه ك زیندانى ماڤى ئه وه ى ببێت كه جل ۆ به رگى خۆى له به ر كات، چێشت ونانى دڵخۆازى خۆى بخۆات، ۆ به بێ ئیزنى زیندانى، پۆلیس ۆاریدى دیوی زیندان نه بیت، زیندانیه كه ش هه مو ئیمكاناتى ژیانێكى ئاسایی بێت. زیندانى له م دۆ وه ڵاته ی كه ئاماژه م پێ كرد له هه مو ماڤى خۆی له كۆ مه ڵگه كه ڵك وه ر ده گرێت وته نانه ت ده توانیت ده نگ بدات، كه ئه م شێوازه له زیندانه كانى ئه مریكا دا نا بینریت.

هه رچ ن وه ك پسپۆڕێكى ده روونناسى بڕۆام به وه ى هه یه كه ڕه فتار ۆ كردارى زیندانى له سیستمى چاكسازى دا ده تۆانیت بگۆڕیت، بڵام ئه گه ر كۆمه لگه وسیستمى كۆڵتورى وئابورى یارى ده رى كه سى ئازاد كراۆ نه بن، ئه گه رى گه ڕانه وه ی ئه ۆ كه سه بۆ زیندان زۆره.

 له وه ڵاتانى ئۆروپى به هۆى پته ۆ بونى سیستمى سۆشیال ویارمه تى كۆ مه ڵایه تى كه متر له ٤٠ له سه دى ئازاد كراوه كان ده گڕینه وه زیندان، له وڵاته یكرتووه كانى ئه مریكا پتر له ٧٧ له سه دى ئازاد كراوه كان ده گه ڕینه وه زیندان ومه حكوم به زیندانى درێژ خایه ن تر ده بن.

ناوەندەکانی چاکسازی تاچەند توانیویانە کەسی تاوانبار و بەندکراو بگۆڕى

Azad Moradian: The role of the correctional system on the prisoner’s life both before and after release from prison

%d bloggers like this: